🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:59:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पङ्क (पुंलिङ्ग)

पंच विस्तारे कर्मणि करणे वा वञ्, कुत्वम

🔎 आपका लिखा रूप पङ्के = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापङ्कःपङ्कौपङ्काः
द्वितीयापङ्कम्पङ्कौपङ्कान्
तृतीयापङ्केनपङ्काभ्याम्पङ्कैः
चतुर्थीपङ्कायपङ्काभ्याम्पङ्केभ्यः
पञ्चमीपङ्कात् / पङ्काद्पङ्काभ्याम्पङ्केभ्यः
षष्ठीपङ्कस्यपङ्कयोःपङ्कानाम्
सप्तमीपङ्केपङ्कयोःपङ्केषु
सम्बोधनहे पङ्कहे पङ्कौहे पङ्काः

अर्थ: पंच विस्तारे कर्मणि करणे वा वञ्, कुत्वम
संस्कृत: पापम्, कर्दमः · पर्याय: पाप्मन्, पाप, किल्बिष, कल्मष, कलुष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पङ्क (नपुंसकलिङ्ग)

पंच विस्तारे कर्मणि करणे वा वञ्, कुत्वम

🔎 आपका लिखा रूप पङ्के = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापङ्कम्पङ्केपङ्कानि
द्वितीयापङ्कम्पङ्केपङ्कानि
तृतीयापङ्केनपङ्काभ्याम्पङ्कैः
चतुर्थीपङ्कायपङ्काभ्याम्पङ्केभ्यः
पञ्चमीपङ्कात् / पङ्काद्पङ्काभ्याम्पङ्केभ्यः
षष्ठीपङ्कस्यपङ्कयोःपङ्कानाम्
सप्तमीपङ्केपङ्कयोःपङ्केषु
सम्बोधनहे पङ्कहे पङ्केहे पङ्कानि

अर्थ: पंच विस्तारे कर्मणि करणे वा वञ्, कुत्वम
संस्कृत: पापम्, कर्दमः · पर्याय: पाप्मन्, पाप, किल्बिष, कल्मष, कलुष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें