🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:51:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पञ्चतार (पुंलिङ्ग)

पञ्चता (पाँचगुना स्थिति) + आर (पीतल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापञ्चतारःपञ्चतारौपञ्चताराः
द्वितीयापञ्चतारम्पञ्चतारौपञ्चतारान्
तृतीयापञ्चतारेणपञ्चताराभ्याम्पञ्चतारैः
चतुर्थीपञ्चतारायपञ्चताराभ्याम्पञ्चतारेभ्यः
पञ्चमीपञ्चतारात् / पञ्चताराद्पञ्चताराभ्याम्पञ्चतारेभ्यः
षष्ठीपञ्चतारस्यपञ्चतारयोःपञ्चताराणाम्
सप्तमीपञ्चतारेपञ्चतारयोःपञ्चतारेषु
सम्बोधनहे पञ्चतारहे पञ्चतारौहे पञ्चताराः

अर्थ: पञ्चता (पाँचगुना स्थिति) + आर (पीतल)
English: five-starred, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पञ्चतार (नपुंसकलिङ्ग)

पञ्चता (पाँचगुना स्थिति) + आर (पीतल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापञ्चतारम्पञ्चतारेपञ्चताराणि
द्वितीयापञ्चतारम्पञ्चतारेपञ्चताराणि
तृतीयापञ्चतारेणपञ्चताराभ्याम्पञ्चतारैः
चतुर्थीपञ्चतारायपञ्चताराभ्याम्पञ्चतारेभ्यः
पञ्चमीपञ्चतारात् / पञ्चताराद्पञ्चताराभ्याम्पञ्चतारेभ्यः
षष्ठीपञ्चतारस्यपञ्चतारयोःपञ्चताराणाम्
सप्तमीपञ्चतारेपञ्चतारयोःपञ्चतारेषु
सम्बोधनहे पञ्चतारहे पञ्चतारेहे पञ्चताराणि

अर्थ: पञ्चता (पाँचगुना स्थिति) + आर (पीतल)
English: five-starred, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें