🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:41:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पणार्ह (पुंलिङ्ग)

पण (शर्त, संविदा) + अर्ह (इन्द्र)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापणार्हःपणार्हौपणार्हाः
द्वितीयापणार्हम्पणार्हौपणार्हान्
तृतीयापणार्हेणपणार्हाभ्याम्पणार्हैः
चतुर्थीपणार्हायपणार्हाभ्याम्पणार्हेभ्यः
पञ्चमीपणार्हात् / पणार्हाद्पणार्हाभ्याम्पणार्हेभ्यः
षष्ठीपणार्हस्यपणार्हयोःपणार्हाणाम्
सप्तमीपणार्हेपणार्हयोःपणार्हेषु
सम्बोधनहे पणार्हहे पणार्हौहे पणार्हाः

अर्थ: पण (शर्त, संविदा) + अर्ह (इन्द्र)
English: fit to be laid as a wager, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पणार्ह (नपुंसकलिङ्ग)

पण (शर्त, संविदा) + अर्ह (आदरणीय, आदरयोग्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापणार्हम्पणार्हेपणार्हाणि
द्वितीयापणार्हम्पणार्हेपणार्हाणि
तृतीयापणार्हेणपणार्हाभ्याम्पणार्हैः
चतुर्थीपणार्हायपणार्हाभ्याम्पणार्हेभ्यः
पञ्चमीपणार्हात् / पणार्हाद्पणार्हाभ्याम्पणार्हेभ्यः
षष्ठीपणार्हस्यपणार्हयोःपणार्हाणाम्
सप्तमीपणार्हेपणार्हयोःपणार्हेषु
सम्बोधनहे पणार्हहे पणार्हेहे पणार्हाणि

अर्थ: पण (शर्त, संविदा) + अर्ह (आदरणीय, आदरयोग्य)
English: fit to be laid as a wager, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें