🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:23:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पणितव्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापणितव्यःपणितव्यौपणितव्याः
द्वितीयापणितव्यम्पणितव्यौपणितव्यान्
तृतीयापणितव्येनपणितव्याभ्याम्पणितव्यैः
चतुर्थीपणितव्यायपणितव्याभ्याम्पणितव्येभ्यः
पञ्चमीपणितव्यात् / पणितव्याद्पणितव्याभ्याम्पणितव्येभ्यः
षष्ठीपणितव्यस्यपणितव्ययोःपणितव्यानाम्
सप्तमीपणितव्येपणितव्ययोःपणितव्येषु
सम्बोधनहे पणितव्यहे पणितव्यौहे पणितव्याः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: विक्रेय, पण्य
English: vendible, negotiable, Pāṇ. iii, 1, 101

📚 अमरकोश में:
• बेचने योग्य वस्तु (२.९.८३) — पर्याय: विक्रेय, पण्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पणितव्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापणितव्यम्पणितव्येपणितव्यानि
द्वितीयापणितव्यम्पणितव्येपणितव्यानि
तृतीयापणितव्येनपणितव्याभ्याम्पणितव्यैः
चतुर्थीपणितव्यायपणितव्याभ्याम्पणितव्येभ्यः
पञ्चमीपणितव्यात् / पणितव्याद्पणितव्याभ्याम्पणितव्येभ्यः
षष्ठीपणितव्यस्यपणितव्ययोःपणितव्यानाम्
सप्तमीपणितव्येपणितव्ययोःपणितव्येषु
सम्बोधनहे पणितव्यहे पणितव्येहे पणितव्यानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: विक्रेय, पण्य
English: vendible, negotiable, Pāṇ. iii, 1, 101

📚 अमरकोश में:
• बेचने योग्य वस्तु (२.९.८३) — पर्याय: विक्रेय, पण्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें