🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:55:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पतयालु (पुंलिङ्ग)

पतनोन्मुख, पतनशील

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापतयालुःपतयालूपतयालवः
द्वितीयापतयालुम्पतयालूपतयालून्
तृतीयापतयालुनापतयालुभ्याम्पतयालुभिः
चतुर्थीपतयालवेपतयालुभ्याम्पतयालुभ्यः
पञ्चमीपतयालोःपतयालुभ्याम्पतयालुभ्यः
षष्ठीपतयालोःपतयाल्वोःपतयालूनाम्
सप्तमीपतयालौपतयाल्वोःपतयालुषु
सम्बोधनहे पतयालोहे पतयालूहे पतयालवः

अर्थ: पतनोन्मुख, पतनशील
संस्कृत: पर्याय: पातुक

📚 अमरकोश में:
• गिरने वाला (३.१.२७) — पर्याय: पातुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पतयालु (स्त्रीलिङ्ग)

पतनोन्मुख, पतनशील

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापतयालुःपतयालूपतयालवः
द्वितीयापतयालुम्पतयालूपतयालूः
तृतीयापतयाल्वापतयालुभ्याम्पतयालुभिः
चतुर्थीपतयालवे / पतयाल्वैपतयालुभ्याम्पतयालुभ्यः
पञ्चमीपतयालोः / पतयाल्वाःपतयालुभ्याम्पतयालुभ्यः
षष्ठीपतयालोः / पतयाल्वाःपतयाल्वोःपतयालूनाम्
सप्तमीपतयालौ / पतयाल्वाम्पतयाल्वोःपतयालुषु
सम्बोधनहे पतयालोहे पतयालूहे पतयालवः

अर्थ: पतनोन्मुख, पतनशील
संस्कृत: पर्याय: पातुक

📚 अमरकोश में:
• गिरने वाला (३.१.२७) — पर्याय: पातुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पतयालु (नपुंसकलिङ्ग)

पतनोन्मुख, पतनशील

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापतयालुपतयालुनीपतयालूनि
द्वितीयापतयालुपतयालुनीपतयालूनि
तृतीयापतयालुनापतयालुभ्याम्पतयालुभिः
चतुर्थीपतयालुने / पतयालवेपतयालुभ्याम्पतयालुभ्यः
पञ्चमीपतयालुनः / पतयालोःपतयालुभ्याम्पतयालुभ्यः
षष्ठीपतयालुनः / पतयालोःपतयालुनोः / पतयाल्वोःपतयालूनाम्
सप्तमीपतयालुनि / पतयालौपतयालुनोः / पतयाल्वोःपतयालुषु
सम्बोधनहे पतयालु / हे पतयालोहे पतयालुनीहे पतयालूनि

अर्थ: पतनोन्मुख, पतनशील
संस्कृत: पर्याय: पातुक

📚 अमरकोश में:
• गिरने वाला (३.१.२७) — पर्याय: पातुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें