🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:02:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पत्तिक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापत्तिकःपत्तिकौपत्तिकाः
द्वितीयापत्तिकम्पत्तिकौपत्तिकान्
तृतीयापत्तिकेनपत्तिकाभ्याम्पत्तिकैः
चतुर्थीपत्तिकायपत्तिकाभ्याम्पत्तिकेभ्यः
पञ्चमीपत्तिकात् / पत्तिकाद्पत्तिकाभ्याम्पत्तिकेभ्यः
षष्ठीपत्तिकस्यपत्तिकयोःपत्तिकानाम्
सप्तमीपत्तिकेपत्तिकयोःपत्तिकेषु
सम्बोधनहे पत्तिकहे पत्तिकौहे पत्तिकाः

अर्थ: —
English: going on foot, pedestrian, Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पत्तिक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापत्तिकम्पत्तिकेपत्तिकानि
द्वितीयापत्तिकम्पत्तिकेपत्तिकानि
तृतीयापत्तिकेनपत्तिकाभ्याम्पत्तिकैः
चतुर्थीपत्तिकायपत्तिकाभ्याम्पत्तिकेभ्यः
पञ्चमीपत्तिकात् / पत्तिकाद्पत्तिकाभ्याम्पत्तिकेभ्यः
षष्ठीपत्तिकस्यपत्तिकयोःपत्तिकानाम्
सप्तमीपत्तिकेपत्तिकयोःपत्तिकेषु
सम्बोधनहे पत्तिकहे पत्तिकेहे पत्तिकानि

अर्थ: —
English: going on foot, pedestrian, Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें