🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:41:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पदच्युत (पुंलिङ्ग)

पद (पैर) + च्युत (आम का वृक्ष)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापदच्युतःपदच्युतौपदच्युताः
द्वितीयापदच्युतम्पदच्युतौपदच्युतान्
तृतीयापदच्युतेनपदच्युताभ्याम्पदच्युतैः
चतुर्थीपदच्युतायपदच्युताभ्याम्पदच्युतेभ्यः
पञ्चमीपदच्युतात् / पदच्युताद्पदच्युताभ्याम्पदच्युतेभ्यः
षष्ठीपदच्युतस्यपदच्युतयोःपदच्युतानाम्
सप्तमीपदच्युतेपदच्युतयोःपदच्युतेषु
सम्बोधनहे पदच्युतहे पदच्युतौहे पदच्युताः

अर्थ: पद (पैर) + च्युत (आम का वृक्ष)
English: fallen from a position, dismissed from office, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पदच्युत (नपुंसकलिङ्ग)

पद (पैर) + च्युत (च्यु - क्त, च्युत् - क वा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापदच्युतम्पदच्युतेपदच्युतानि
द्वितीयापदच्युतम्पदच्युतेपदच्युतानि
तृतीयापदच्युतेनपदच्युताभ्याम्पदच्युतैः
चतुर्थीपदच्युतायपदच्युताभ्याम्पदच्युतेभ्यः
पञ्चमीपदच्युतात् / पदच्युताद्पदच्युताभ्याम्पदच्युतेभ्यः
षष्ठीपदच्युतस्यपदच्युतयोःपदच्युतानाम्
सप्तमीपदच्युतेपदच्युतयोःपदच्युतेषु
सम्बोधनहे पदच्युतहे पदच्युतेहे पदच्युतानि

अर्थ: पद (पैर) + च्युत (च्यु - क्त, च्युत् - क वा)
English: fallen from a position, dismissed from office, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें