🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:42:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पद्ग (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापद्गःपद्गौपद्गाः
द्वितीयापद्गम्पद्गौपद्गान्
तृतीयापद्गेनपद्गाभ्याम्पद्गैः
चतुर्थीपद्गायपद्गाभ्याम्पद्गेभ्यः
पञ्चमीपद्गात् / पद्गाद्पद्गाभ्याम्पद्गेभ्यः
षष्ठीपद्गस्यपद्गयोःपद्गानाम्
सप्तमीपद्गेपद्गयोःपद्गेषु
सम्बोधनहे पद्गहे पद्गौहे पद्गाः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: पदाति, पत्ति, पदग, पादातिक, पदाजि
English: going on foot, pedestrian

📚 अमरकोश में:
• पैदल के और नाम (२.८.६७) — पर्याय: पदिक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पद्ग (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापद्गम्पद्गेपद्गानि
द्वितीयापद्गम्पद्गेपद्गानि
तृतीयापद्गेनपद्गाभ्याम्पद्गैः
चतुर्थीपद्गायपद्गाभ्याम्पद्गेभ्यः
पञ्चमीपद्गात् / पद्गाद्पद्गाभ्याम्पद्गेभ्यः
षष्ठीपद्गस्यपद्गयोःपद्गानाम्
सप्तमीपद्गेपद्गयोःपद्गेषु
सम्बोधनहे पद्गहे पद्गेहे पद्गानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: पदाति, पत्ति, पदग, पादातिक, पदाजि
English: going on foot, pedestrian

📚 अमरकोश में:
• पैदल के और नाम (२.८.६७) — पर्याय: पदिक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें