🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:32:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पद्मा (स्त्रीलिङ्ग)

सौभाग्य की देवी लक्ष्मी, विष्णु की पत्नी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापद्मापद्मेपद्माः
द्वितीयापद्माम्पद्मेपद्माः
तृतीयापद्मयापद्माभ्याम्पद्माभिः
चतुर्थीपद्मायैपद्माभ्याम्पद्माभ्यः
पञ्चमीपद्मायाःपद्माभ्याम्पद्माभ्यः
षष्ठीपद्मायाःपद्मयोःपद्मानाम्
सप्तमीपद्मायाम्पद्मयोःपद्मासु
सम्बोधनहे पद्मेहे पद्मेहे पद्माः

अर्थ: सौभाग्य की देवी लक्ष्मी, विष्णु की पत्नी
संस्कृत: पर्याय: लक्ष्मी, पद्मालया, कमला, श्री, हरिप्रिया

📚 अमरकोश में:
• लक्ष्मी के नाम (१.१.३१) — पर्याय: लक्ष्मी, पद्मालया, कमला, श्री, हरिप्रिया
• भारंगी के नाम (२.४.८९) — पर्याय: हंजिका, ब्राह्मणी, भार्गी, ब्राह्मणयष्टिका
• स्थल-कमलिनी (पद्मचारिणी) के नाम (२.४.१४६) — पर्याय: अव्यथा, अतिचरा, चारटी, पद्मचारिणी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें