🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:48:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पद्माट (पुंलिङ्ग)

पद्म (विशेषरूप से बड़ी संख्या, (१०००००००००००००००)) + अट (घूमने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापद्माटःपद्माटौपद्माटाः
द्वितीयापद्माटम्पद्माटौपद्माटान्
तृतीयापद्माटेनपद्माटाभ्याम्पद्माटैः
चतुर्थीपद्माटायपद्माटाभ्याम्पद्माटेभ्यः
पञ्चमीपद्माटात् / पद्माटाद्पद्माटाभ्याम्पद्माटेभ्यः
षष्ठीपद्माटस्यपद्माटयोःपद्माटानाम्
सप्तमीपद्माटेपद्माटयोःपद्माटेषु
सम्बोधनहे पद्माटहे पद्माटौहे पद्माटाः

अर्थ: पद्म (विशेषरूप से बड़ी संख्या, (१०००००००००००००००)) + अट (घूमने वाला)
संस्कृत: पर्याय: प्रपुन्नाट, एडगज, दद्रुघ्न, चकमर्दक, उरणाख्य
English: Cassia Tora, Bhpr.

📚 अमरकोश में:
• चकवड़ (पुन्नाड) के नाम (२.४.१४७) — पर्याय: प्रपुन्नाट, एडगज, दद्रुघ्न, चक्रमर्दक, उरणाख्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें