🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:22:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पन्न (पुंलिङ्ग)

गिरा हुआ, डूबा हुआ, नीचे गया हुआ, अवतरित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापन्नःपन्नौपन्नाः
द्वितीयापन्नम्पन्नौपन्नान्
तृतीयापन्नेनपन्नाभ्याम्पन्नैः
चतुर्थीपन्नायपन्नाभ्याम्पन्नेभ्यः
पञ्चमीपन्नात् / पन्नाद्पन्नाभ्याम्पन्नेभ्यः
षष्ठीपन्नस्यपन्नयोःपन्नानाम्
सप्तमीपन्नेपन्नयोःपन्नेषु
सम्बोधनहे पन्नहे पन्नौहे पन्नाः

अर्थ: गिरा हुआ, डूबा हुआ, नीचे गया हुआ, अवतरित
संस्कृत: पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, च्युत

📚 अमरकोश में:
• गिरा हुआ (३.१.१०३) — पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, च्युत, गलित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पन्न (नपुंसकलिङ्ग)

गिरा हुआ, डूबा हुआ, नीचे गया हुआ, अवतरित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापन्नम्पन्नेपन्नानि
द्वितीयापन्नम्पन्नेपन्नानि
तृतीयापन्नेनपन्नाभ्याम्पन्नैः
चतुर्थीपन्नायपन्नाभ्याम्पन्नेभ्यः
पञ्चमीपन्नात् / पन्नाद्पन्नाभ्याम्पन्नेभ्यः
षष्ठीपन्नस्यपन्नयोःपन्नानाम्
सप्तमीपन्नेपन्नयोःपन्नेषु
सम्बोधनहे पन्नहे पन्नेहे पन्नानि

अर्थ: गिरा हुआ, डूबा हुआ, नीचे गया हुआ, अवतरित
संस्कृत: पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, च्युत

📚 अमरकोश में:
• गिरा हुआ (३.१.१०३) — पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, च्युत, गलित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें