🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:25:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पन्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापन्यःपन्यौपन्याः
द्वितीयापन्यम्पन्यौपन्यान्
तृतीयापन्येनपन्याभ्याम्पन्यैः
चतुर्थीपन्यायपन्याभ्याम्पन्येभ्यः
पञ्चमीपन्यात् / पन्याद्पन्याभ्याम्पन्येभ्यः
षष्ठीपन्यस्यपन्ययोःपन्यानाम्
सप्तमीपन्येपन्ययोःपन्येषु
सम्बोधनहे पन्यहे पन्यौहे पन्याः

अर्थ: —
English: astonishing, glorious, ib. (superl. -तम).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पन्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापन्यम्पन्येपन्यानि
द्वितीयापन्यम्पन्येपन्यानि
तृतीयापन्येनपन्याभ्याम्पन्यैः
चतुर्थीपन्यायपन्याभ्याम्पन्येभ्यः
पञ्चमीपन्यात् / पन्याद्पन्याभ्याम्पन्येभ्यः
षष्ठीपन्यस्यपन्ययोःपन्यानाम्
सप्तमीपन्येपन्ययोःपन्येषु
सम्बोधनहे पन्यहे पन्येहे पन्यानि

अर्थ: —
English: astonishing, glorious, ib. (superl. -तम).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें