🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:15:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पपि (पुंलिङ्ग)

द्वित्वम्" चन्द्रमा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापपिःपपीपपयः
द्वितीयापपिम्पपीपपीन्
तृतीयापपिनापपिभ्याम्पपिभिः
चतुर्थीपपयेपपिभ्याम्पपिभ्यः
पञ्चमीपपेःपपिभ्याम्पपिभ्यः
षष्ठीपपेःपप्योःपपीनाम्
सप्तमीपपौपप्योःपपिषु
सम्बोधनहे पपेहे पपीहे पपयः

अर्थ: द्वित्वम्" चन्द्रमा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पपि (नपुंसकलिङ्ग)

द्वित्वम्" चन्द्रमा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापपिपपिनीपपीनि
द्वितीयापपिपपिनीपपीनि
तृतीयापपिनापपिभ्याम्पपिभिः
चतुर्थीपपिने / पपयेपपिभ्याम्पपिभ्यः
पञ्चमीपपिनः / पपेःपपिभ्याम्पपिभ्यः
षष्ठीपपिनः / पपेःपपिनोः / पप्योःपपीनाम्
सप्तमीपपिनि / पपौपपिनोः / पप्योःपपिषु
सम्बोधनहे पपि / हे पपेहे पपिनीहे पपीनि

अर्थ: द्वित्वम्" चन्द्रमा
English: (√ 1. पा) drinking (with acc.), RV. vi, 23, 4 (cf. Pāṇ. ii, 3, 69; Kāś.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें