🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:03:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परमाणु (पुंलिङ्ग)

परम (उच्चतम, सर्वोत्तम) + अणु (अणु, बढ़ा देना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरमाणुःपरमाणूपरमाणवः
द्वितीयापरमाणुम्परमाणूपरमाणून्
तृतीयापरमाणुनापरमाणुभ्याम्परमाणुभिः
चतुर्थीपरमाणवेपरमाणुभ्याम्परमाणुभ्यः
पञ्चमीपरमाणोःपरमाणुभ्याम्परमाणुभ्यः
षष्ठीपरमाणोःपरमाण्वोःपरमाणूनाम्
सप्तमीपरमाणौपरमाण्वोःपरमाणुषु
सम्बोधनहे परमाणोहे परमाणूहे परमाणवः

अर्थ: परम (उच्चतम, सर्वोत्तम) + अणु (अणु, बढ़ा देना)
English: an infinitesimal particle or atom (30 are said to form a mote in a sun-beam), Yājñ.; Yogas.; MBh. &c. (cf. भृत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें