🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:14:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परस्पा (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरस्पापरस्पेपरस्पाः
द्वितीयापरस्पाम्परस्पेपरस्पाः
तृतीयापरस्पयापरस्पाभ्याम्परस्पाभिः
चतुर्थीपरस्पायैपरस्पाभ्याम्परस्पाभ्यः
पञ्चमीपरस्पायाःपरस्पाभ्याम्परस्पाभ्यः
षष्ठीपरस्पायाःपरस्पयोःपरस्पानाम्
सप्तमीपरस्पायाम्परस्पयोःपरस्पासु
सम्बोधनहे परस्पेहे परस्पेहे परस्पाः

अर्थ: —
English: (°र॑स्) protecting

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

परस्पा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरस्पाःपरस्पौपरस्पाः
द्वितीयापरस्पाम्परस्पौपरस्पः
तृतीयापरस्पापरस्पाभ्याम्परस्पाभिः
चतुर्थीपरस्पेपरस्पाभ्याम्परस्पाभ्यः
पञ्चमीपरस्पःपरस्पाभ्याम्परस्पाभ्यः
षष्ठीपरस्पःपरस्पोःपरस्पाम्
सप्तमीपरस्पिपरस्पोःपरस्पासु
सम्बोधनहे परस्पाःहे परस्पौहे परस्पाः

अर्थ: —
English: a protector, protecting, RV.; TBr.; ŚrS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें