🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:26:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पराश्रय (पुंलिङ्ग)

परावलंबन, दूसरे की अधीनता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापराश्रयःपराश्रयौपराश्रयाः
द्वितीयापराश्रयम्पराश्रयौपराश्रयान्
तृतीयापराश्रयेणपराश्रयाभ्याम्पराश्रयैः
चतुर्थीपराश्रयायपराश्रयाभ्याम्पराश्रयेभ्यः
पञ्चमीपराश्रयात् / पराश्रयाद्पराश्रयाभ्याम्पराश्रयेभ्यः
षष्ठीपराश्रयस्यपराश्रययोःपराश्रयाणाम्
सप्तमीपराश्रयेपराश्रययोःपराश्रयेषु
सम्बोधनहे पराश्रयहे पराश्रयौहे पराश्रयाः

अर्थ: परावलंबन, दूसरे की अधीनता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें