🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:59:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परासु (पुंलिङ्ग)

निजीव, मृतक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरासुःपरासूपरासवः
द्वितीयापरासुम्परासूपरासून्
तृतीयापरासुनापरासुभ्याम्परासुभिः
चतुर्थीपरासवेपरासुभ्याम्परासुभ्यः
पञ्चमीपरासोःपरासुभ्याम्परासुभ्यः
षष्ठीपरासोःपरास्वोःपरासूनाम्
सप्तमीपरासौपरास्वोःपरासुषु
सम्बोधनहे परासोहे परासूहे परासवः

अर्थ: निजीव, मृतक
संस्कृत: पर्याय: प्राप्तपञ्चत्व, परेत, प्रेत, संस्थित, मृत

📚 अमरकोश में:
• मरा हुआ (२.८.११७) — पर्याय: प्राप्तपंचत्व, परेत, प्रेत, संस्थित, मृत, प्रमीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

परासु (स्त्रीलिङ्ग)

निजीव, मृतक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरासुःपरासूपरासवः
द्वितीयापरासुम्परासूपरासूः
तृतीयापरास्वापरासुभ्याम्परासुभिः
चतुर्थीपरासवे / परास्वैपरासुभ्याम्परासुभ्यः
पञ्चमीपरासोः / परास्वाःपरासुभ्याम्परासुभ्यः
षष्ठीपरासोः / परास्वाःपरास्वोःपरासूनाम्
सप्तमीपरासौ / परास्वाम्परास्वोःपरासुषु
सम्बोधनहे परासोहे परासूहे परासवः

अर्थ: निजीव, मृतक
संस्कृत: पर्याय: प्राप्तपञ्चत्व, परेत, प्रेत, संस्थित, मृत

📚 अमरकोश में:
• मरा हुआ (२.८.११७) — पर्याय: प्राप्तपंचत्व, परेत, प्रेत, संस्थित, मृत, प्रमीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

परासु (नपुंसकलिङ्ग)

निजीव, मृतक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरासुपरासुनीपरासूनि
द्वितीयापरासुपरासुनीपरासूनि
तृतीयापरासुनापरासुभ्याम्परासुभिः
चतुर्थीपरासुने / परासवेपरासुभ्याम्परासुभ्यः
पञ्चमीपरासुनः / परासोःपरासुभ्याम्परासुभ्यः
षष्ठीपरासुनः / परासोःपरासुनोः / परास्वोःपरासूनाम्
सप्तमीपरासुनि / परासौपरासुनोः / परास्वोःपरासुषु
सम्बोधनहे परासु / हे परासोहे परासुनीहे परासूनि

अर्थ: निजीव, मृतक
संस्कृत: पर्याय: प्राप्तपञ्चत्व, परेत, प्रेत, संस्थित, मृत

📚 अमरकोश में:
• मरा हुआ (२.८.११७) — पर्याय: प्राप्तपंचत्व, परेत, प्रेत, संस्थित, मृत, प्रमीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें