🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:39:21 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परिक्षत (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमा——परिक्षताः
द्वितीया——परिक्षतान्
तृतीया——परिक्षतैः
चतुर्थी——परिक्षतेभ्यः
पञ्चमी——परिक्षतेभ्यः
षष्ठी——परिक्षतानाम्
सप्तमी——परिक्षतेषु

ⓘ सर्वनाम/संख्या शब्दों का सम्बोधन नहीं होता।

अर्थ: —
English: (√ क्षन्) wounded, hurt, injured, killed, Mn.; MBh.; Kāv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

परिक्षत (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरिक्षतम्परिक्षतेपरिक्षतानि
द्वितीयापरिक्षतम्परिक्षतेपरिक्षतानि
तृतीयापरिक्षतेनपरिक्षताभ्याम्परिक्षतैः
चतुर्थीपरिक्षतायपरिक्षताभ्याम्परिक्षतेभ्यः
पञ्चमीपरिक्षतात् / परिक्षताद्परिक्षताभ्याम्परिक्षतेभ्यः
षष्ठीपरिक्षतस्यपरिक्षतयोःपरिक्षतानाम्
सप्तमीपरिक्षतेपरिक्षतयोःपरिक्षतेषु
सम्बोधनहे परिक्षतहे परिक्षतेहे परिक्षतानि

अर्थ: —
English: (√ क्षन्) wounded, hurt, injured, killed, Mn.; MBh.; Kāv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬