🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:37:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परिभाषण (पुंलिङ्ग)

वार्तालाप, प्रवचन, बातचीत करना, गपशप लगाना, गप्पें हाँकना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरिभाषणःपरिभाषणौपरिभाषणाः
द्वितीयापरिभाषणम्परिभाषणौपरिभाषणान्
तृतीयापरिभाषणेनपरिभाषणाभ्याम्परिभाषणैः
चतुर्थीपरिभाषणायपरिभाषणाभ्याम्परिभाषणेभ्यः
पञ्चमीपरिभाषणात् / परिभाषणाद्परिभाषणाभ्याम्परिभाषणेभ्यः
षष्ठीपरिभाषणस्यपरिभाषणयोःपरिभाषणानाम्
सप्तमीपरिभाषणेपरिभाषणयोःपरिभाषणेषु
सम्बोधनहे परिभाषणहे परिभाषणौहे परिभाषणाः

अर्थ: वार्तालाप, प्रवचन, बातचीत करना, गपशप लगाना, गप्पें हाँकना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

परिभाषण (नपुंसकलिङ्ग)

वार्तालाप, प्रवचन, बातचीत करना, गपशप लगाना, गप्पें हाँकना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरिभाषणम्परिभाषणेपरिभाषणानि
द्वितीयापरिभाषणम्परिभाषणेपरिभाषणानि
तृतीयापरिभाषणेनपरिभाषणाभ्याम्परिभाषणैः
चतुर्थीपरिभाषणायपरिभाषणाभ्याम्परिभाषणेभ्यः
पञ्चमीपरिभाषणात् / परिभाषणाद्परिभाषणाभ्याम्परिभाषणेभ्यः
षष्ठीपरिभाषणस्यपरिभाषणयोःपरिभाषणानाम्
सप्तमीपरिभाषणेपरिभाषणयोःपरिभाषणेषु
सम्बोधनहे परिभाषणहे परिभाषणेहे परिभाषणानि

अर्थ: वार्तालाप, प्रवचन, बातचीत करना, गपशप लगाना, गप्पें हाँकना
English: speaking much (अ-परिभ्°), R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें