🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:23:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परिषद्य (पुंलिङ्ग)

किसी सभा का सदस्य या मेंबर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरिषद्यःपरिषद्यौपरिषद्याः
द्वितीयापरिषद्यम्परिषद्यौपरिषद्यान्
तृतीयापरिषद्येनपरिषद्याभ्याम्परिषद्यैः
चतुर्थीपरिषद्यायपरिषद्याभ्याम्परिषद्येभ्यः
पञ्चमीपरिषद्यात् / परिषद्याद्परिषद्याभ्याम्परिषद्येभ्यः
षष्ठीपरिषद्यस्यपरिषद्ययोःपरिषद्यानाम्
सप्तमीपरिषद्येपरिषद्ययोःपरिषद्येषु
सम्बोधनहे परिषद्यहे परिषद्यौहे परिषद्याः

अर्थ: किसी सभा का सदस्य या मेंबर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

परिषद्य (नपुंसकलिङ्ग)

किसी सभा का सदस्य या मेंबर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरिषद्यम्परिषद्येपरिषद्यानि
द्वितीयापरिषद्यम्परिषद्येपरिषद्यानि
तृतीयापरिषद्येनपरिषद्याभ्याम्परिषद्यैः
चतुर्थीपरिषद्यायपरिषद्याभ्याम्परिषद्येभ्यः
पञ्चमीपरिषद्यात् / परिषद्याद्परिषद्याभ्याम्परिषद्येभ्यः
षष्ठीपरिषद्यस्यपरिषद्ययोःपरिषद्यानाम्
सप्तमीपरिषद्येपरिषद्ययोःपरिषद्येषु
सम्बोधनहे परिषद्यहे परिषद्येहे परिषद्यानि

अर्थ: किसी सभा का सदस्य या मेंबर
English: to be sought after, RV. vii, 4, 7 (Nir. ‘to be avoided’ Sāy. ‘sufficient, adequate, competent’)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें