🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:13:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परीत्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरीत्यःपरीत्यौपरीत्याः
द्वितीयापरीत्यम्परीत्यौपरीत्यान्
तृतीयापरीत्येनपरीत्याभ्याम्परीत्यैः
चतुर्थीपरीत्यायपरीत्याभ्याम्परीत्येभ्यः
पञ्चमीपरीत्यात् / परीत्याद्परीत्याभ्याम्परीत्येभ्यः
षष्ठीपरीत्यस्यपरीत्ययोःपरीत्यानाम्
सप्तमीपरीत्येपरीत्ययोःपरीत्येषु
सम्बोधनहे परीत्यहे परीत्यौहे परीत्याः

अर्थ: —
English: to be circumambulated (अ-पर्°), KātyŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

परीत्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरीत्यम्परीत्येपरीत्यानि
द्वितीयापरीत्यम्परीत्येपरीत्यानि
तृतीयापरीत्येनपरीत्याभ्याम्परीत्यैः
चतुर्थीपरीत्यायपरीत्याभ्याम्परीत्येभ्यः
पञ्चमीपरीत्यात् / परीत्याद्परीत्याभ्याम्परीत्येभ्यः
षष्ठीपरीत्यस्यपरीत्ययोःपरीत्यानाम्
सप्तमीपरीत्येपरीत्ययोःपरीत्येषु
सम्बोधनहे परीत्यहे परीत्येहे परीत्यानि

अर्थ: —
English: to be circumambulated (अ-पर्°), KātyŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें