🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:47:17 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

परीवाद (पुंलिङ्ग)

पक्षे उपसर्गस्य दीर्घः" वायु के सात मार्गों में एक - छठा मार्ग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापरीवादःपरीवादौपरीवादाः
द्वितीयापरीवादम्परीवादौपरीवादान्
तृतीयापरीवादेनपरीवादाभ्याम्परीवादैः
चतुर्थीपरीवादायपरीवादाभ्याम्परीवादेभ्यः
पञ्चमीपरीवादात् / परीवादाद्परीवादाभ्याम्परीवादेभ्यः
षष्ठीपरीवादस्यपरीवादयोःपरीवादानाम्
सप्तमीपरीवादेपरीवादयोःपरीवादेषु
सम्बोधनहे परीवादहे परीवादौहे परीवादाः

अर्थ: पक्षे उपसर्गस्य दीर्घः" वायु के सात मार्गों में एक - छठा मार्ग
संस्कृत: पर्याय: अवर्ण, आक्षेप, निर्वाद, अपवाद, उपक्रोश

📚 अमरकोश में:
• निन्दा के नाम (१.६.१३) — पर्याय: अवर्ण, आक्षेप, निर्वाद, अपवाद, उपक्रोश, जुगुप्सा, कुत्सा, निन्दा, गर्हण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें