🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:52:02 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पर्जनी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापर्जनीपर्जन्यौपर्जन्यः
द्वितीयापर्जनीम्पर्जन्यौपर्जनीः
तृतीयापर्जन्यापर्जनीभ्याम्पर्जनीभिः
चतुर्थीपर्जन्यैपर्जनीभ्याम्पर्जनीभ्यः
पञ्चमीपर्जन्याःपर्जनीभ्याम्पर्जनीभ्यः
षष्ठीपर्जन्याःपर्जन्योःपर्जनीनाम्
सप्तमीपर्जन्याम्पर्जन्योःपर्जनीषु
सम्बोधनहे पर्जनिहे पर्जन्यौहे पर्जन्यः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: पीतद्रु, कालीयक, हरिद्रव, दार्वी, पचम्पचा
English: Curcuma Aromatica or Xanthorrhiza, L.

📚 अमरकोश में:
• दारुहल्दी के और नाम (२.४.१०२) — पर्याय: दार्वी, पचम्पचा, दारुहरिद्रा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें