🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:29:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पर्णास (पुंलिङ्ग)

पर्ण (पंख, बाजू) + आस (आसन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापर्णासःपर्णासौपर्णासाः
द्वितीयापर्णासम्पर्णासौपर्णासान्
तृतीयापर्णासेनपर्णासाभ्याम्पर्णासैः
चतुर्थीपर्णासायपर्णासाभ्याम्पर्णासेभ्यः
पञ्चमीपर्णासात् / पर्णासाद्पर्णासाभ्याम्पर्णासेभ्यः
षष्ठीपर्णासस्यपर्णासयोःपर्णासानाम्
सप्तमीपर्णासेपर्णासयोःपर्णासेषु
सम्बोधनहे पर्णासहे पर्णासौहे पर्णासाः

अर्थ: पर्ण (पंख, बाजू) + आस (आसन)
संस्कृत: पर्णासः · पर्याय: कठिञ्जर, कुठेरक

📚 अमरकोश में:
• काली तुलसी (पर्णास) के नाम (२.४.७९) — पर्याय: कठिंजर, कुठेरक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें