🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:28:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पर्णी (स्त्रीलिङ्ग)

कमलों का समूह

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापर्णीपर्ण्यौपर्ण्यः
द्वितीयापर्णीम्पर्ण्यौपर्णीः
तृतीयापर्ण्यापर्णीभ्याम्पर्णीभिः
चतुर्थीपर्ण्यैपर्णीभ्याम्पर्णीभ्यः
पञ्चमीपर्ण्याःपर्णीभ्याम्पर्णीभ्यः
षष्ठीपर्ण्याःपर्ण्योःपर्णीनाम्
सप्तमीपर्ण्याम्पर्ण्योःपर्णीषु
सम्बोधनहे पर्णिहे पर्ण्यौहे पर्ण्यः

अर्थ: कमलों का समूह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें