🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:28:45 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पर्यङ्क (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापर्यङ्कःपर्यङ्कौपर्यङ्काः
द्वितीयापर्यङ्कम्पर्यङ्कौपर्यङ्कान्
तृतीयापर्यङ्केणपर्यङ्काभ्याम्पर्यङ्कैः
चतुर्थीपर्यङ्कायपर्यङ्काभ्याम्पर्यङ्केभ्यः
पञ्चमीपर्यङ्कात् / पर्यङ्काद्पर्यङ्काभ्याम्पर्यङ्केभ्यः
षष्ठीपर्यङ्कस्यपर्यङ्कयोःपर्यङ्काणाम्
सप्तमीपर्यङ्केपर्यङ्कयोःपर्यङ्केषु
सम्बोधनहे पर्यङ्कहे पर्यङ्कौहे पर्यङ्काः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: मञ्च, पल्यङ्क, खट्वा, परिकर
English: (also पल्य्°, Pāṇ. viii, 2, 22) a bed, couch, sofa, litter, palanquin, KauṣUp.; MBh.; Kāv. &c. (also °किका f.,

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें