🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:13:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पर्शुका (स्त्रीलिङ्ग)

पर्शु (कुठार, कुल्हाड़ी) + का (पृथ्वी, धरती)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापर्शुकापर्शुकेपर्शुकाः
द्वितीयापर्शुकाम्पर्शुकेपर्शुकाः
तृतीयापर्शुकयापर्शुकाभ्याम्पर्शुकाभिः
चतुर्थीपर्शुकायैपर्शुकाभ्याम्पर्शुकाभ्यः
पञ्चमीपर्शुकायाःपर्शुकाभ्याम्पर्शुकाभ्यः
षष्ठीपर्शुकायाःपर्शुकयोःपर्शुकानाम्
सप्तमीपर्शुकायाम्पर्शुकयोःपर्शुकासु
सम्बोधनहे पर्शुकेहे पर्शुकेहे पर्शुकाः

अर्थ: पर्शु (कुठार, कुल्हाड़ी) + का (पृथ्वी, धरती)
English: a rib, Suśr.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें