🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:22:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पशव्य (पुंलिङ्ग)

मवेशियों (गाय भैंसो आदि) के लिए उचित या उपयुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापशव्यःपशव्यौपशव्याः
द्वितीयापशव्यम्पशव्यौपशव्यान्
तृतीयापशव्येनपशव्याभ्याम्पशव्यैः
चतुर्थीपशव्यायपशव्याभ्याम्पशव्येभ्यः
पञ्चमीपशव्यात् / पशव्याद्पशव्याभ्याम्पशव्येभ्यः
षष्ठीपशव्यस्यपशव्ययोःपशव्यानाम्
सप्तमीपशव्येपशव्ययोःपशव्येषु
सम्बोधनहे पशव्यहे पशव्यौहे पशव्याः

अर्थ: मवेशियों (गाय भैंसो आदि) के लिए उचित या उपयुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पशव्य (नपुंसकलिङ्ग)

मवेशियों (गाय भैंसो आदि) के लिए उचित या उपयुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापशव्यम्पशव्येपशव्यानि
द्वितीयापशव्यम्पशव्येपशव्यानि
तृतीयापशव्येनपशव्याभ्याम्पशव्यैः
चतुर्थीपशव्यायपशव्याभ्याम्पशव्येभ्यः
पञ्चमीपशव्यात् / पशव्याद्पशव्याभ्याम्पशव्येभ्यः
षष्ठीपशव्यस्यपशव्ययोःपशव्यानाम्
सप्तमीपशव्येपशव्ययोःपशव्येषु
सम्बोधनहे पशव्यहे पशव्येहे पशव्यानि

अर्थ: मवेशियों (गाय भैंसो आदि) के लिए उचित या उपयुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें