🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:33:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पश्चाज (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापश्चाजःपश्चाजौपश्चाजाः
द्वितीयापश्चाजम्पश्चाजौपश्चाजान्
तृतीयापश्चाजेनपश्चाजाभ्याम्पश्चाजैः
चतुर्थीपश्चाजायपश्चाजाभ्याम्पश्चाजेभ्यः
पञ्चमीपश्चाजात् / पश्चाजाद्पश्चाजाभ्याम्पश्चाजेभ्यः
षष्ठीपश्चाजस्यपश्चाजयोःपश्चाजानाम्
सप्तमीपश्चाजेपश्चाजयोःपश्चाजेषु
सम्बोधनहे पश्चाजहे पश्चाजौहे पश्चाजाः

अर्थ: —
English: born later, MaitrS.; Kāṭh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पश्चाज (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापश्चाजम्पश्चाजेपश्चाजानि
द्वितीयापश्चाजम्पश्चाजेपश्चाजानि
तृतीयापश्चाजेनपश्चाजाभ्याम्पश्चाजैः
चतुर्थीपश्चाजायपश्चाजाभ्याम्पश्चाजेभ्यः
पञ्चमीपश्चाजात् / पश्चाजाद्पश्चाजाभ्याम्पश्चाजेभ्यः
षष्ठीपश्चाजस्यपश्चाजयोःपश्चाजानाम्
सप्तमीपश्चाजेपश्चाजयोःपश्चाजेषु
सम्बोधनहे पश्चाजहे पश्चाजेहे पश्चाजानि

अर्थ: —
English: born later, MaitrS.; Kāṭh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें