🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:18:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पाक्य (पुंलिङ्ग)

पकाने के योग्य प्रसाधित होने के लायक, परिपक्व होने के योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापाक्यःपाक्यौपाक्याः
द्वितीयापाक्यम्पाक्यौपाक्यान्
तृतीयापाक्येनपाक्याभ्याम्पाक्यैः
चतुर्थीपाक्यायपाक्याभ्याम्पाक्येभ्यः
पञ्चमीपाक्यात् / पाक्याद्पाक्याभ्याम्पाक्येभ्यः
षष्ठीपाक्यस्यपाक्ययोःपाक्यानाम्
सप्तमीपाक्येपाक्ययोःपाक्येषु
सम्बोधनहे पाक्यहे पाक्यौहे पाक्याः

अर्थ: पकाने के योग्य प्रसाधित होने के लायक, परिपक्व होने के योग्य
संस्कृत: पर्याय: बिड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पाक्य (नपुंसकलिङ्ग)

पकाने के योग्य प्रसाधित होने के लायक, परिपक्व होने के योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापाक्यम्पाक्येपाक्यानि
द्वितीयापाक्यम्पाक्येपाक्यानि
तृतीयापाक्येनपाक्याभ्याम्पाक्यैः
चतुर्थीपाक्यायपाक्याभ्याम्पाक्येभ्यः
पञ्चमीपाक्यात् / पाक्याद्पाक्याभ्याम्पाक्येभ्यः
षष्ठीपाक्यस्यपाक्ययोःपाक्यानाम्
सप्तमीपाक्येपाक्ययोःपाक्येषु
सम्बोधनहे पाक्यहे पाक्येहे पाक्यानि

अर्थ: पकाने के योग्य प्रसाधित होने के लायक, परिपक्व होने के योग्य
संस्कृत: पर्याय: बिड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें