🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:40:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पादपाशी (पुंलिङ्ग)

हथकड़ी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापादपाशीःपादपाशियौपादपाशियः
द्वितीयापादपाशियम्पादपाशियौपादपाशियः
तृतीयापादपाशियापादपाशीभ्याम्पादपाशीभिः
चतुर्थीपादपाशियेपादपाशीभ्याम्पादपाशीभ्यः
पञ्चमीपादपाशियःपादपाशीभ्याम्पादपाशीभ्यः
षष्ठीपादपाशियःपादपाशियोःपादपाशियाम्
सप्तमीपादपाशियिपादपाशियोःपादपाशीषु
सम्बोधनहे पादपाशीःहे पादपाशियौहे पादपाशियः

अर्थ: हथकड़ी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पादपाशी (स्त्रीलिङ्ग)

हथकड़ी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापादपाशीपादपाश्यौपादपाश्यः
द्वितीयापादपाशीम्पादपाश्यौपादपाशीः
तृतीयापादपाश्यापादपाशीभ्याम्पादपाशीभिः
चतुर्थीपादपाश्यैपादपाशीभ्याम्पादपाशीभ्यः
पञ्चमीपादपाश्याःपादपाशीभ्याम्पादपाशीभ्यः
षष्ठीपादपाश्याःपादपाश्योःपादपाशीनाम्
सप्तमीपादपाश्याम्पादपाश्योःपादपाशीषु
सम्बोधनहे पादपाशिहे पादपाश्यौहे पादपाश्यः

अर्थ: हथकड़ी
English: id., ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें