🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:50:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पापकृत् (पुंलिङ्ग)

पापपूर्ण, पापी, अधम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापापकृत् / पापकृद्पापकृतौपापकृतः
द्वितीयापापकृतम्पापकृतौपापकृतः
तृतीयापापकृतापापकृद्भ्याम्पापकृद्भिः
चतुर्थीपापकृतेपापकृद्भ्याम्पापकृद्भ्यः
पञ्चमीपापकृतःपापकृद्भ्याम्पापकृद्भ्यः
षष्ठीपापकृतःपापकृतोःपापकृताम्
सप्तमीपापकृतिपापकृतोःपापकृत्सु
सम्बोधनहे पापकृत् / हे पापकृद्हे पापकृतौहे पापकृतः

अर्थ: पापपूर्ण, पापी, अधम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पापकृत् (स्त्रीलिङ्ग)

पापपूर्ण, पापी, अधम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापापकृत् / पापकृद्पापकृतौपापकृतः
द्वितीयापापकृतम्पापकृतौपापकृतः
तृतीयापापकृतापापकृद्भ्याम्पापकृद्भिः
चतुर्थीपापकृतेपापकृद्भ्याम्पापकृद्भ्यः
पञ्चमीपापकृतःपापकृद्भ्याम्पापकृद्भ्यः
षष्ठीपापकृतःपापकृतोःपापकृताम्
सप्तमीपापकृतिपापकृतोःपापकृत्सु
सम्बोधनहे पापकृत् / हे पापकृद्हे पापकृतौहे पापकृतः

अर्थ: पापपूर्ण, पापी, अधम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पापकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

पापपूर्ण, पापी, अधम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापापकृत् / पापकृद्पापकृतीपापकृन्ति
द्वितीयापापकृत् / पापकृद्पापकृतीपापकृन्ति / पापकानि
तृतीयापापक्ना / पापकृतापापकृद्भ्याम् / पापकभ्याम्पापकृद्भिः / पापकभिः
चतुर्थीपापक्ने / पापकृतेपापकृद्भ्याम् / पापकभ्याम्पापकृद्भ्यः / पापकभ्यः
पञ्चमीपापक्नः / पापकृतःपापकृद्भ्याम् / पापकभ्याम्पापकृद्भ्यः / पापकभ्यः
षष्ठीपापक्नः / पापकृतःपापक्नोः / पापकृतोःपापक्नाम् / पापकृताम्
सप्तमीपापकनि / पापक्नि / पापकृतिपापक्नोः / पापकृतोःपापकृत्सु / पापकसु
सम्बोधनहे पापकृत् / हे पापकृद्हे पापकृतीहे पापकृन्ति

अर्थ: पापपूर्ण, पापी, अधम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬