🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:06:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पारम्पर (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापारम्परःपारम्परौपारम्पराः
द्वितीयापारम्परम्पारम्परौपारम्परान्
तृतीयापारम्परेणपारम्पराभ्याम्पारम्परैः
चतुर्थीपारम्परायपारम्पराभ्याम्पारम्परेभ्यः
पञ्चमीपारम्परात् / पारम्पराद्पारम्पराभ्याम्पारम्परेभ्यः
षष्ठीपारम्परस्यपारम्परयोःपारम्पराणाम्
सप्तमीपारम्परेपारम्परयोःपारम्परेषु
सम्बोधनहे पारम्परहे पारम्परौहे पारम्पराः

अर्थ: —
English: further, future (world), Kād.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पारम्पर (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापारम्परम्पारम्परेपारम्पराणि
द्वितीयापारम्परम्पारम्परेपारम्पराणि
तृतीयापारम्परेणपारम्पराभ्याम्पारम्परैः
चतुर्थीपारम्परायपारम्पराभ्याम्पारम्परेभ्यः
पञ्चमीपारम्परात् / पारम्पराद्पारम्पराभ्याम्पारम्परेभ्यः
षष्ठीपारम्परस्यपारम्परयोःपारम्पराणाम्
सप्तमीपारम्परेपारम्परयोःपारम्परेषु
सम्बोधनहे पारम्परहे पारम्परेहे पारम्पराणि

अर्थ: —
English: further, future (world), Kād.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें