🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:55:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पार्वती (स्त्रीलिङ्ग)

दुर्गा का नाम, हिमालय की पुत्री के रूप में उत्पन्न

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापार्वतीपार्वत्यौपार्वत्यः
द्वितीयापार्वतीम्पार्वत्यौपार्वतीः
तृतीयापार्वत्यापार्वतीभ्याम्पार्वतीभिः
चतुर्थीपार्वत्यैपार्वतीभ्याम्पार्वतीभ्यः
पञ्चमीपार्वत्याःपार्वतीभ्याम्पार्वतीभ्यः
षष्ठीपार्वत्याःपार्वत्योःपार्वतीनाम्
सप्तमीपार्वत्याम्पार्वत्योःपार्वतीषु
सम्बोधनहे पार्वतिहे पार्वत्यौहे पार्वत्यः

अर्थ: दुर्गा का नाम, हिमालय की पुत्री के रूप में उत्पन्न
संस्कृत: पर्याय: उमा, कात्यायनी, गौरी, काली, हैमवती

📚 अमरकोश में:
• पार्वती के और नाम (१.१.४६) — पर्याय: शिवा, भवानी, रुद्राणी, शर्वाणी, सर्वमंगला, अपर्णा, दुर्गा, मृडानी, चण्डिका, अम्बिका
• शिवा (३.३.२२३) — पर्याय: सियारिन
• वृषाकपायी (३.३.१६४) — पर्याय: लक्ष्मी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें