🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:57:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पार्वतीय (पुंलिङ्ग)

पहाड़ में रहने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापार्वतीयःपार्वतीयौपार्वतीयाः
द्वितीयापार्वतीयम्पार्वतीयौपार्वतीयान्
तृतीयापार्वतीयेनपार्वतीयाभ्याम्पार्वतीयैः
चतुर्थीपार्वतीयस्मै / पार्वतीयायपार्वतीयाभ्याम्पार्वतीयेभ्यः
पञ्चमीपार्वतीयस्मात् / पार्वतीयस्माद् / पार्वतीयात् / पार्वतीयाद्पार्वतीयाभ्याम्पार्वतीयेभ्यः
षष्ठीपार्वतीयस्यपार्वतीययोःपार्वतीयानाम्
सप्तमीपार्वतीयस्मिन् / पार्वतीयेपार्वतीययोःपार्वतीयेषु
सम्बोधनहे पार्वतीयहे पार्वतीयौहे पार्वतीयाः

अर्थ: पहाड़ में रहने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पार्वतीय (नपुंसकलिङ्ग)

पहाड़ में रहने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापार्वतीयम्पार्वतीयेपार्वतीयानि
द्वितीयापार्वतीयम्पार्वतीयेपार्वतीयानि
तृतीयापार्वतीयेनपार्वतीयाभ्याम्पार्वतीयैः
चतुर्थीपार्वतीयस्मै / पार्वतीयायपार्वतीयाभ्याम्पार्वतीयेभ्यः
पञ्चमीपार्वतीयस्मात् / पार्वतीयस्माद् / पार्वतीयात् / पार्वतीयाद्पार्वतीयाभ्याम्पार्वतीयेभ्यः
षष्ठीपार्वतीयस्यपार्वतीययोःपार्वतीयानाम्
सप्तमीपार्वतीयस्मिन् / पार्वतीयेपार्वतीययोःपार्वतीयेषु
सम्बोधनहे पार्वतीयहे पार्वतीयेहे पार्वतीयानि

अर्थ: पहाड़ में रहने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬