🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:43:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पिण्याक (पुंलिङ्ग)

नि.साधुः" खल (तिल या सरसों की)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापिण्याकःपिण्याकौपिण्याकाः
द्वितीयापिण्याकम्पिण्याकौपिण्याकान्
तृतीयापिण्याकेनपिण्याकाभ्याम्पिण्याकैः
चतुर्थीपिण्याकायपिण्याकाभ्याम्पिण्याकेभ्यः
पञ्चमीपिण्याकात् / पिण्याकाद्पिण्याकाभ्याम्पिण्याकेभ्यः
षष्ठीपिण्याकस्यपिण्याकयोःपिण्याकानाम्
सप्तमीपिण्याकेपिण्याकयोःपिण्याकेषु
सम्बोधनहे पिण्याकहे पिण्याकौहे पिण्याकाः

अर्थ: नि.साधुः" खल (तिल या सरसों की)

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पिण्याक (नपुंसकलिङ्ग)

नि.साधुः" खल (तिल या सरसों की)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापिण्याकम्पिण्याकेपिण्याकानि
द्वितीयापिण्याकम्पिण्याकेपिण्याकानि
तृतीयापिण्याकेनपिण्याकाभ्याम्पिण्याकैः
चतुर्थीपिण्याकायपिण्याकाभ्याम्पिण्याकेभ्यः
पञ्चमीपिण्याकात् / पिण्याकाद्पिण्याकाभ्याम्पिण्याकेभ्यः
षष्ठीपिण्याकस्यपिण्याकयोःपिण्याकानाम्
सप्तमीपिण्याकेपिण्याकयोःपिण्याकेषु
सम्बोधनहे पिण्याकहे पिण्याकेहे पिण्याकानि

अर्थ: नि.साधुः" खल (तिल या सरसों की)

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें