🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:24:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पित्सल (पुंलिङ्ग)

मार्ग, पथ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापित्सलःपित्सलौपित्सलाः
द्वितीयापित्सलम्पित्सलौपित्सलान्
तृतीयापित्सलेनपित्सलाभ्याम्पित्सलैः
चतुर्थीपित्सलायपित्सलाभ्याम्पित्सलेभ्यः
पञ्चमीपित्सलात् / पित्सलाद्पित्सलाभ्याम्पित्सलेभ्यः
षष्ठीपित्सलस्यपित्सलयोःपित्सलानाम्
सप्तमीपित्सलेपित्सलयोःपित्सलेषु
सम्बोधनहे पित्सलहे पित्सलौहे पित्सलाः

अर्थ: मार्ग, पथ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पित्सल (नपुंसकलिङ्ग)

मार्ग, पथ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापित्सलम्पित्सलेपित्सलानि
द्वितीयापित्सलम्पित्सलेपित्सलानि
तृतीयापित्सलेनपित्सलाभ्याम्पित्सलैः
चतुर्थीपित्सलायपित्सलाभ्याम्पित्सलेभ्यः
पञ्चमीपित्सलात् / पित्सलाद्पित्सलाभ्याम्पित्सलेभ्यः
षष्ठीपित्सलस्यपित्सलयोःपित्सलानाम्
सप्तमीपित्सलेपित्सलयोःपित्सलेषु
सम्बोधनहे पित्सलहे पित्सलेहे पित्सलानि

अर्थ: मार्ग, पथ
English: a road, path, way, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें