🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:55:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पिल्पिल (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापिल्पिलःपिल्पिलौपिल्पिलाः
द्वितीयापिल्पिलम्पिल्पिलौपिल्पिलान्
तृतीयापिल्पिलेनपिल्पिलाभ्याम्पिल्पिलैः
चतुर्थीपिल्पिलायपिल्पिलाभ्याम्पिल्पिलेभ्यः
पञ्चमीपिल्पिलात् / पिल्पिलाद्पिल्पिलाभ्याम्पिल्पिलेभ्यः
षष्ठीपिल्पिलस्यपिल्पिलयोःपिल्पिलानाम्
सप्तमीपिल्पिलेपिल्पिलयोःपिल्पिलेषु
सम्बोधनहे पिल्पिलहे पिल्पिलौहे पिल्पिलाः

अर्थ: —
English: id., MaitrS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पिल्पिल (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापिल्पिलम्पिल्पिलेपिल्पिलानि
द्वितीयापिल्पिलम्पिल्पिलेपिल्पिलानि
तृतीयापिल्पिलेनपिल्पिलाभ्याम्पिल्पिलैः
चतुर्थीपिल्पिलायपिल्पिलाभ्याम्पिल्पिलेभ्यः
पञ्चमीपिल्पिलात् / पिल्पिलाद्पिल्पिलाभ्याम्पिल्पिलेभ्यः
षष्ठीपिल्पिलस्यपिल्पिलयोःपिल्पिलानाम्
सप्तमीपिल्पिलेपिल्पिलयोःपिल्पिलेषु
सम्बोधनहे पिल्पिलहे पिल्पिलेहे पिल्पिलानि

अर्थ: —
English: id., MaitrS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें