🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:40:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पीति (पुंलिङ्ग)

घोड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापीतिःपीतीपीतयः
द्वितीयापीतिम्पीतीपीतीन्
तृतीयापीतिनापीतिभ्याम्पीतिभिः
चतुर्थीपीतयेपीतिभ्याम्पीतिभ्यः
पञ्चमीपीतेःपीतिभ्याम्पीतिभ्यः
षष्ठीपीतेःपीत्योःपीतीनाम्
सप्तमीपीतौपीत्योःपीतिषु
सम्बोधनहे पीतेहे पीतीहे पीतयः

अर्थ: घोड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पीति (स्त्रीलिङ्ग)

घूँट, पीना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापीतिःपीतीपीतयः
द्वितीयापीतिम्पीतीपीतीः
तृतीयापीत्यापीतिभ्याम्पीतिभिः
चतुर्थीपीतये / पीत्यैपीतिभ्याम्पीतिभ्यः
पञ्चमीपीतेः / पीत्याःपीतिभ्याम्पीतिभ्यः
षष्ठीपीतेः / पीत्याःपीत्योःपीतीनाम्
सप्तमीपीतौ / पीत्याम्पीत्योःपीतिषु
सम्बोधनहे पीतेहे पीतीहे पीतयः

अर्थ: घूँट, पीना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें