🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:47:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पीनस्तन (पुंलिङ्ग)

पीन (स्थूल, मांसल) + स्तन (स्त्री की छाती)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापीनस्तनःपीनस्तनौपीनस्तनाः
द्वितीयापीनस्तनम्पीनस्तनौपीनस्तनान्
तृतीयापीनस्तनेनपीनस्तनाभ्याम्पीनस्तनैः
चतुर्थीपीनस्तनायपीनस्तनाभ्याम्पीनस्तनेभ्यः
पञ्चमीपीनस्तनात् / पीनस्तनाद्पीनस्तनाभ्याम्पीनस्तनेभ्यः
षष्ठीपीनस्तनस्यपीनस्तनयोःपीनस्तनानाम्
सप्तमीपीनस्तनेपीनस्तनयोःपीनस्तनेषु
सम्बोधनहे पीनस्तनहे पीनस्तनौहे पीनस्तनाः

अर्थ: पीन (स्थूल, मांसल) + स्तन (स्त्री की छाती)
English: the full breast (of a woman), Vikr. v, 15.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬