🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:48:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुंस्ति (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुंस्तिपुंस्तिनीपुंस्तीनि
द्वितीयापुंस्तिपुंस्तिनीपुंस्तीनि
तृतीयापुंस्तिनापुंस्तिभ्याम्पुंस्तिभिः
चतुर्थीपुंस्तिने / पुंस्तयेपुंस्तिभ्याम्पुंस्तिभ्यः
पञ्चमीपुंस्तिनः / पुंस्तेःपुंस्तिभ्याम्पुंस्तिभ्यः
षष्ठीपुंस्तिनः / पुंस्तेःपुंस्तिनोः / पुंस्त्योःपुंस्तीनाम्
सप्तमीपुंस्तिनि / पुंस्तौपुंस्तिनोः / पुंस्त्योःपुंस्तिषु
सम्बोधनहे पुंस्ति / हे पुंस्तेहे पुंस्तिनीहे पुंस्तीनि

अर्थ: —
English: N. of a Sāman, ĀrṣBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुंस्ति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुंस्तिःपुंस्तीपुंस्तयः
द्वितीयापुंस्तिम्पुंस्तीपुंस्तीः
तृतीयापुंस्त्यापुंस्तिभ्याम्पुंस्तिभिः
चतुर्थीपुंस्तये / पुंस्त्यैपुंस्तिभ्याम्पुंस्तिभ्यः
पञ्चमीपुंस्तेः / पुंस्त्याःपुंस्तिभ्याम्पुंस्तिभ्यः
षष्ठीपुंस्तेः / पुंस्त्याःपुंस्त्योःपुंस्तीनाम्
सप्तमीपुंस्तौ / पुंस्त्याम्पुंस्त्योःपुंस्तिषु
सम्बोधनहे पुंस्तेहे पुंस्तीहे पुंस्तयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬