🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:45:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुण्यतर (पुंलिङ्ग)

पुण्य (अच्छा, भला) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुण्यतरःपुण्यतरौपुण्यतरे
द्वितीयापुण्यतरम्पुण्यतरौपुण्यतरान्
तृतीयापुण्यतरेणपुण्यतराभ्याम्पुण्यतरैः
चतुर्थीपुण्यतरस्मैपुण्यतराभ्याम्पुण्यतरेभ्यः
पञ्चमीपुण्यतरस्मात् / पुण्यतरस्माद्पुण्यतराभ्याम्पुण्यतरेभ्यः
षष्ठीपुण्यतरस्यपुण्यतरयोःपुण्यतरेषाम्
सप्तमीपुण्यतरस्मिन्पुण्यतरयोःपुण्यतरेषु
सम्बोधनहे पुण्यतरहे पुण्यतरौहे पुण्यतरे

अर्थ: पुण्य (अच्छा, भला) + तर (पार जाना, पार करना)
English: purer, holier

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुण्यतर (नपुंसकलिङ्ग)

पुण्य (अच्छा, भला) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुण्यतरत् / पुण्यतरद्पुण्यतरेपुण्यतराणि
द्वितीयापुण्यतरत् / पुण्यतरद्पुण्यतरेपुण्यतराणि
तृतीयापुण्यतरेणपुण्यतराभ्याम्पुण्यतरैः
चतुर्थीपुण्यतरस्मैपुण्यतराभ्याम्पुण्यतरेभ्यः
पञ्चमीपुण्यतरस्मात् / पुण्यतरस्माद्पुण्यतराभ्याम्पुण्यतरेभ्यः
षष्ठीपुण्यतरस्यपुण्यतरयोःपुण्यतरेषाम्
सप्तमीपुण्यतरस्मिन्पुण्यतरयोःपुण्यतरेषु
सम्बोधनहे पुण्यतरत् / हे पुण्यतरद्हे पुण्यतरेहे पुण्यतराणि

अर्थ: पुण्य (अच्छा, भला) + तर (पार जाना, पार करना)
English: purer, holier

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें