🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:53:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुनर्भव (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुनर्भवःपुनर्भवौपुनर्भवाः
द्वितीयापुनर्भवम्पुनर्भवौपुनर्भवान्
तृतीयापुनर्भवेणपुनर्भवाभ्याम्पुनर्भवैः
चतुर्थीपुनर्भवायपुनर्भवाभ्याम्पुनर्भवेभ्यः
पञ्चमीपुनर्भवात् / पुनर्भवाद्पुनर्भवाभ्याम्पुनर्भवेभ्यः
षष्ठीपुनर्भवस्यपुनर्भवयोःपुनर्भवाणाम्
सप्तमीपुनर्भवेपुनर्भवयोःपुनर्भवेषु
सम्बोधनहे पुनर्भवहे पुनर्भवौहे पुनर्भवाः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: कररुह, नख, नखर
English: born ag°, BhP.

📚 अमरकोश में:
• नाख़ून (२.६.८४) — पर्याय: कररुह, नख, नखर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुनर्भव (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुनर्भवम्पुनर्भवेपुनर्भवाणि
द्वितीयापुनर्भवम्पुनर्भवेपुनर्भवाणि
तृतीयापुनर्भवेणपुनर्भवाभ्याम्पुनर्भवैः
चतुर्थीपुनर्भवायपुनर्भवाभ्याम्पुनर्भवेभ्यः
पञ्चमीपुनर्भवात् / पुनर्भवाद्पुनर्भवाभ्याम्पुनर्भवेभ्यः
षष्ठीपुनर्भवस्यपुनर्भवयोःपुनर्भवाणाम्
सप्तमीपुनर्भवेपुनर्भवयोःपुनर्भवेषु
सम्बोधनहे पुनर्भवहे पुनर्भवेहे पुनर्भवाणि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: कररुह, नख, नखर
English: born ag°, BhP.

📚 अमरकोश में:
• नाख़ून (२.६.८४) — पर्याय: कररुह, नख, नखर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें