🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:13:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुनर्भू (स्त्रीलिङ्ग)

फिर पत्नी बनना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुनर्भूःपुनर्भ्वौपुनर्भ्वः
द्वितीयापुनर्भ्वम्पुनर्भ्वौपुनर्भ्वः
तृतीयापुनर्भ्वापुनर्भूभ्याम्पुनर्भूभिः
चतुर्थीपुनर्भ्वैपुनर्भूभ्याम्पुनर्भूभ्यः
पञ्चमीपुनर्भ्वाःपुनर्भूभ्याम्पुनर्भूभ्यः
षष्ठीपुनर्भ्वाःपुनर्भ्वोःपुनर्भूणाम्
सप्तमीपुनर्भ्वाम्पुनर्भ्वोःपुनर्भूषु
सम्बोधनहे पुनर्भुहे पुनर्भ्वौहे पुनर्भ्वः

अर्थ: फिर पत्नी बनना
संस्कृत: पर्याय: दिधिषु

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुनर्भू (पुंलिङ्ग)

फिर पत्नी बनना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुनर्भूःपुनर्भ्वौपुनर्भ्वः
द्वितीयापुनर्भ्वम्पुनर्भ्वौपुनर्भ्वः
तृतीयापुनर्भ्वापुनर्भूभ्याम्पुनर्भूभिः
चतुर्थीपुनर्भ्वेपुनर्भूभ्याम्पुनर्भूभ्यः
पञ्चमीपुनर्भ्वःपुनर्भूभ्याम्पुनर्भूभ्यः
षष्ठीपुनर्भ्वःपुनर्भ्वोःपुनर्भ्वाम्
सप्तमीपुनर्भ्विपुनर्भ्वोःपुनर्भूषु
सम्बोधनहे पुनर्भूःहे पुनर्भ्वौहे पुनर्भ्वः

अर्थ: फिर पत्नी बनना
संस्कृत: पर्याय: दिधिषु
English: being renewed, restored to life or youth, RV.; AV.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें