🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:57:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुरुहु (पुंलिङ्ग)

बहुत, बहुत से

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुरुहुःपुरुहूपुरुहवः
द्वितीयापुरुहुम्पुरुहूपुरुहून्
तृतीयापुरुहुणापुरुहुभ्याम्पुरुहुभिः
चतुर्थीपुरुहवेपुरुहुभ्याम्पुरुहुभ्यः
पञ्चमीपुरुहोःपुरुहुभ्याम्पुरुहुभ्यः
षष्ठीपुरुहोःपुरुह्वोःपुरुहूणाम्
सप्तमीपुरुहौपुरुह्वोःपुरुहुषु
सम्बोधनहे पुरुहोहे पुरुहूहे पुरुहवः

अर्थ: बहुत, बहुत से

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुरुहु (स्त्रीलिङ्ग)

बहुत, बहुत से

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुरुहुःपुरुहूपुरुहवः
द्वितीयापुरुहुम्पुरुहूपुरुहूः
तृतीयापुरुह्वापुरुहुभ्याम्पुरुहुभिः
चतुर्थीपुरुहवे / पुरुह्वैपुरुहुभ्याम्पुरुहुभ्यः
पञ्चमीपुरुहोः / पुरुह्वाःपुरुहुभ्याम्पुरुहुभ्यः
षष्ठीपुरुहोः / पुरुह्वाःपुरुह्वोःपुरुहूणाम्
सप्तमीपुरुहौ / पुरुह्वाम्पुरुह्वोःपुरुहुषु
सम्बोधनहे पुरुहोहे पुरुहूहे पुरुहवः

अर्थ: बहुत, बहुत से

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुरुहु (नपुंसकलिङ्ग)

बहुत, बहुत से

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुरुहुपुरुहुणीपुरुहूणि
द्वितीयापुरुहुपुरुहुणीपुरुहूणि
तृतीयापुरुहुणापुरुहुभ्याम्पुरुहुभिः
चतुर्थीपुरुहुणे / पुरुहवेपुरुहुभ्याम्पुरुहुभ्यः
पञ्चमीपुरुहुणः / पुरुहोःपुरुहुभ्याम्पुरुहुभ्यः
षष्ठीपुरुहुणः / पुरुहोःपुरुहुणोः / पुरुह्वोःपुरुहूणाम्
सप्तमीपुरुहुणि / पुरुहौपुरुहुणोः / पुरुह्वोःपुरुहुषु
सम्बोधनहे पुरुहु / हे पुरुहोहे पुरुहुणीहे पुरुहूणि

अर्थ: बहुत, बहुत से

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें