🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:45:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुष्पक (नपुंसकलिङ्ग)

फूल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुष्पकम्पुष्पकेपुष्पकाणि
द्वितीयापुष्पकम्पुष्पकेपुष्पकाणि
तृतीयापुष्पकेणपुष्पकाभ्याम्पुष्पकैः
चतुर्थीपुष्पकायपुष्पकाभ्याम्पुष्पकेभ्यः
पञ्चमीपुष्पकात् / पुष्पकाद्पुष्पकाभ्याम्पुष्पकेभ्यः
षष्ठीपुष्पकस्यपुष्पकयोःपुष्पकाणाम्
सप्तमीपुष्पकेपुष्पकयोःपुष्पकेषु
सम्बोधनहे पुष्पकहे पुष्पकेहे पुष्पकाणि

अर्थ: फूल

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुष्पक (पुंलिङ्ग)

फूल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुष्पकःपुष्पकौपुष्पकाः
द्वितीयापुष्पकम्पुष्पकौपुष्पकान्
तृतीयापुष्पकेणपुष्पकाभ्याम्पुष्पकैः
चतुर्थीपुष्पकायपुष्पकाभ्याम्पुष्पकेभ्यः
पञ्चमीपुष्पकात् / पुष्पकाद्पुष्पकाभ्याम्पुष्पकेभ्यः
षष्ठीपुष्पकस्यपुष्पकयोःपुष्पकाणाम्
सप्तमीपुष्पकेपुष्पकयोःपुष्पकेषु
सम्बोधनहे पुष्पकहे पुष्पकौहे पुष्पकाः

अर्थ: फूल
English: a kind of serpent, Suśr.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें