🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:44:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुष्य (पुंलिङ्ग)

कलियुग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुष्यःपुष्यौपुष्याः
द्वितीयापुष्यम्पुष्यौपुष्यान्
तृतीयापुष्येणपुष्याभ्याम्पुष्यैः
चतुर्थीपुष्यायपुष्याभ्याम्पुष्येभ्यः
पञ्चमीपुष्यात् / पुष्याद्पुष्याभ्याम्पुष्येभ्यः
षष्ठीपुष्यस्यपुष्ययोःपुष्याणाम्
सप्तमीपुष्येपुष्ययोःपुष्येषु
सम्बोधनहे पुष्यहे पुष्यौहे पुष्याः

अर्थ: कलियुग
संस्कृत: पर्याय: सिध्या, तिष्या, तिष्य

📚 अमरकोश में:
• तिष्य (३.३.१५५) — पर्याय: कलियुग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुष्य (नपुंसकलिङ्ग)

कलियुग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुष्यम्पुष्येपुष्याणि
द्वितीयापुष्यम्पुष्येपुष्याणि
तृतीयापुष्येणपुष्याभ्याम्पुष्यैः
चतुर्थीपुष्यायपुष्याभ्याम्पुष्येभ्यः
पञ्चमीपुष्यात् / पुष्याद्पुष्याभ्याम्पुष्येभ्यः
षष्ठीपुष्यस्यपुष्ययोःपुष्याणाम्
सप्तमीपुष्येपुष्ययोःपुष्येषु
सम्बोधनहे पुष्यहे पुष्येहे पुष्याणि

अर्थ: कलियुग
संस्कृत: पर्याय: सिध्या, तिष्या, तिष्य
English: nourishment (pl.), Car.

📚 अमरकोश में:
• तिष्य (३.३.१५५) — पर्याय: कलियुग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें