🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:34:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पुस्त (नपुंसकलिङ्ग)

पलस्तर करना, लेप करना, रेखाचित्र बनाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुस्तम्पुस्तेपुस्तानि
द्वितीयापुस्तम्पुस्तेपुस्तानि
तृतीयापुस्तेनपुस्ताभ्याम्पुस्तैः
चतुर्थीपुस्तायपुस्ताभ्याम्पुस्तेभ्यः
पञ्चमीपुस्तात् / पुस्ताद्पुस्ताभ्याम्पुस्तेभ्यः
षष्ठीपुस्तस्यपुस्तयोःपुस्तानाम्
सप्तमीपुस्तेपुस्तयोःपुस्तेषु
सम्बोधनहे पुस्तहे पुस्तेहे पुस्तानि

अर्थ: पलस्तर करना, लेप करना, रेखाचित्र बनाना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पुस्त (पुंलिङ्ग)

पलस्तर करना, लेप करना, रेखाचित्र बनाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापुस्तःपुस्तौपुस्ताः
द्वितीयापुस्तम्पुस्तौपुस्तान्
तृतीयापुस्तेनपुस्ताभ्याम्पुस्तैः
चतुर्थीपुस्तायपुस्ताभ्याम्पुस्तेभ्यः
पञ्चमीपुस्तात् / पुस्ताद्पुस्ताभ्याम्पुस्तेभ्यः
षष्ठीपुस्तस्यपुस्तयोःपुस्तानाम्
सप्तमीपुस्तेपुस्तयोःपुस्तेषु
सम्बोधनहे पुस्तहे पुस्तौहे पुस्ताः

अर्थ: पलस्तर करना, लेप करना, रेखाचित्र बनाना
English: n. (g. अर्धर्चादि) working in clay, modelling, Kathās.;

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें