🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:46:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पूजित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूजितःपूजितौपूजिताः
द्वितीयापूजितम्पूजितौपूजितान्
तृतीयापूजितेनपूजिताभ्याम्पूजितैः
चतुर्थीपूजितायपूजिताभ्याम्पूजितेभ्यः
पञ्चमीपूजितात् / पूजिताद्पूजिताभ्याम्पूजितेभ्यः
षष्ठीपूजितस्यपूजितयोःपूजितानाम्
सप्तमीपूजितेपूजितयोःपूजितेषु
सम्बोधनहे पूजितहे पूजितौहे पूजिताः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: अञ्चित, वरिवसित, वरिवस्यित, उपासित, उपचरित
English: honoured, received or treated respectfully, worshipped, adored, Mn.; MBh. &c.

📚 अमरकोश में:
• पूजित (३.१.९७) — पर्याय: अञ्चित
• पुरस्कृत (३.३.९१) — पर्याय: शत्रु, आगे
• आदृत (३.३.९२) — पर्याय: आदर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पूजित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूजितम्पूजितेपूजितानि
द्वितीयापूजितम्पूजितेपूजितानि
तृतीयापूजितेनपूजिताभ्याम्पूजितैः
चतुर्थीपूजितायपूजिताभ्याम्पूजितेभ्यः
पञ्चमीपूजितात् / पूजिताद्पूजिताभ्याम्पूजितेभ्यः
षष्ठीपूजितस्यपूजितयोःपूजितानाम्
सप्तमीपूजितेपूजितयोःपूजितेषु
सम्बोधनहे पूजितहे पूजितेहे पूजितानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: अञ्चित, वरिवसित, वरिवस्यित, उपासित, उपचरित
English: honoured, received or treated respectfully, worshipped, adored, Mn.; MBh. &c.

📚 अमरकोश में:
• पूजित (३.१.९७) — पर्याय: अञ्चित
• पुरस्कृत (३.३.९१) — पर्याय: शत्रु, आगे
• आदृत (३.३.९२) — पर्याय: आदर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें