🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:04:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पूर्याण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूर्याणःपूर्याणौपूर्याणाः
द्वितीयापूर्याणम्पूर्याणौपूर्याणान्
तृतीयापूर्याणेनपूर्याणाभ्याम्पूर्याणैः
चतुर्थीपूर्याणायपूर्याणाभ्याम्पूर्याणेभ्यः
पञ्चमीपूर्याणात् / पूर्याणाद्पूर्याणाभ्याम्पूर्याणेभ्यः
षष्ठीपूर्याणस्यपूर्याणयोःपूर्याणानाम्
सप्तमीपूर्याणेपूर्याणयोःपूर्याणेषु
सम्बोधनहे पूर्याणहे पूर्याणौहे पूर्याणाः

अर्थ: —
English: leading to the fortress (i.e. to the celestial world), AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पूर्याण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूर्याणम्पूर्याणेपूर्याणानि
द्वितीयापूर्याणम्पूर्याणेपूर्याणानि
तृतीयापूर्याणेनपूर्याणाभ्याम्पूर्याणैः
चतुर्थीपूर्याणायपूर्याणाभ्याम्पूर्याणेभ्यः
पञ्चमीपूर्याणात् / पूर्याणाद्पूर्याणाभ्याम्पूर्याणेभ्यः
षष्ठीपूर्याणस्यपूर्याणयोःपूर्याणानाम्
सप्तमीपूर्याणेपूर्याणयोःपूर्याणेषु
सम्बोधनहे पूर्याणहे पूर्याणेहे पूर्याणानि

अर्थ: —
English: leading to the fortress (i.e. to the celestial world), AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें